UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików,to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.

Zrozumiałem

Tradycje Wojskowego Biura Badań Historycznych sięgają 17 września 1919 r. Wówczas to w Oddziale III Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego utworzono Sekcję Historyczno-Operacyjną. Po zmianach organizacyjnych 14 listopada 1922 r. powołano Biuro Historyczne Sztabu Generalnego WP.

Głównymi zadaniami Biura było opracowanie monografii jednostek WP, historii grup operacyjnych, armii i frontów uczestniczących w walkach o niepodległość i granice odradzającej się Polski. Końcowym efektem miała być synteza wojen polskich w latach 1918–1921.

28 czerwca 1927 r. Biuro Historyczne Sztabu Generalnego WP zostało przemianowane na Wojskowe Biuro Historyczne (WBH) i podporządkowane bezpośrednio Generalnemu Inspektoratowi Sił Zbrojnych. Zadania Biura poszerzono o studia nad historią Wielkiej Wojny 1914–1918 oraz formacji polskich działających w tym okresie. Do ważnych zadań należało wówczas opiniowanie i wykonywanie ekspertyz w zakresie doświadczeń wojennych. WBH podporządkowano także Archiwum Wojskowe, które przemianowano na Centralne Archiwum Wojskowe.

8 listopada 1927 r. do WBH został włączony referat historyczno-wojskowy Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, przekształcony w Samodzielny Referat Wojen Dawnych. Dwa lata później mjr Otton Laskowski, kierownik referatu, zainicjował wydawanie „Przeglądu Historyczno-Wojskowego" – fachowego czasopisma poświęconego historii wojskowości.

II wojna światowa nie przerwała działalności wojskowej służby historycznej. Wraz z formowaniem we Francji jednostek WP, w marcu 1940 r. odtworzono Wojskowe Biuro Historyczne, którego głównymi zadaniami było zbieranie, przechowywanie, opracowywanie oraz publikowanie dokumentów i materiałów historycznych dotyczących przede wszystkim walk w 1939 r. Po klęsce Francji, w czerwcu 1940 roku Biuro zostało ewakuowane na Wyspy Brytyjskie i zakończyło działalność.

Działalność wojskowohistoryczna była kontynuowana w następnych latach wojny przez kilka wojskowych instytucji historyczno-archiwalnych: m.in. na Środkowym Wschodzie, a następnie w Rzymie utworzono Biuro Dokumentów gromadzące relacje i materiały dotyczące położenia uchodźców polskich w ZSRR i walk 2 Korpusu. W Szkocji zorganizowano Archiwum i Muzeum Sił Zbrojnych. Ponadto w Londynie znajdowały się Biura Historyczne Marynarki Wojennej i Lotnictwa. W okupowanym kraju przy Komendzie Głównej Armii Krajowej funkcjonowało zaś Wojskowe Biuro Historyczne.

3 maja 1945 r. w Londynie utworzono Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego. W tym samym miesiącu Ministerstwo Obrony Narodowej poleciło podległym strukturom PSZ zdać akta i archiwa do Instytutu. 27 czerwca tegoż roku prezydent RP Władysław Raczkiewicz upoważnił dowódców jednostek PSZ do złożenia tam pamiątek i eksponatów muzealnych.

Gromadzone materiały umożliwiły podjęcie prac przez Komisję Historyczną Sztabu Głównego, powołaną 12 października 1945 r. Jej głównym zadaniem było opracowanie historii działań we wrześniu 1939 r. i PSZ w czasie II wojny światowej. Powstała również Podkomisja Historyczna Armii Krajowej. Obie te Komisje zostały połączone 10 grudnia 1946 r., tworząc Samodzielną Sekcję Badań Wojskowo-Historycznych, przemianowaną później na Komisję Historyczną Sztabu Głównego.

Po demobilizacji Polskich Sił Zbrojnych Komisja kontynuowała swoją działalność jako instytucja naukowa, o statusie angielskiej instytucji charytatywnej.
Po wojnie polskie ośrodki emigracyjne stopniowo zacieśniały współpracę, co doprowadziło do połączenia w 1964 r. Instytutu im. gen. Sikorskiego z Polskim Ośrodkiem Naukowym w Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego. W 1988 r. jego częścią stało się również Studium Polski Podziemnej, które jednak zachowało odrębność jako autonomiczny oddział Instytutu.

Po II wojnie światowej w odtworzonym w kraju Wojskowym Instytucie Naukowo-Wydawniczym zorganizowano Wojskowe Biuro Historyczne, które w 1945 r. przekształcono w Biuro Historyczne przy Głównym Zarządzie Polityczno-Wychowawczym WP. Jednocześnie od 1945 r. w Sztabie Generalnym WP działał Oddział VI Historyczny. 17 kwietnia 1947 r. obie instytucje przekształcone w Biuro Historyczne podporządkowane szefowi GZPW WP. 7 lipca 1950 r. Biuro Historyczne zostało rozformowane, a w jego miejsce sformowany Oddział XI Studiów i Doświadczeń Wojennych Sztabu Generalnego WP, przeformowany w listopadzie 1951 r. w Zarząd XI Studiów i Doświadczeń Wojennych SG WP, a w 1954 r. – w Zarząd XI Wojskowo-Historyczny SG WP. Od 1954 r. był on wydawcą „Studiów i Materiałów do Historii Wojskowości", a od 1956 r. – „Wojskowego Przeglądu Historycznego". 9 sierpnia 1957 r. Zarząd został przekształcony w Biuro Historyczne Wojska Polskiego.

W 1959 r. Biuro zostało przeformowane w Wojskowy Instytut Historyczny (WIH). Był on wyspecjalizowaną instytucją naukowo-badawczą prowadzącą badania nad dziejami oręża polskiego od czasów najdawniejszych do współczesności. W 1961 r. powołano Radę Naukową WIH. Jednym z głównych efektów jej działań było przyznanie Instytutowi w 1972 r. prawa do nadawania stopnia naukowego doktora nauk humanistycznych, a w 1986 r. uprawnień w zakresie nadawania stopnia doktora habilitowanego i tytułów naukowych.

Przełom ustrojowy w 1989 r. przyniósł zasadniczą zmianę w funkcjonowaniu WIH. W tym okresie podjęto badania naukowe nad zaniedbanymi wcześniej aspektami najnowszej historii, m.in. nad wojną polsko-rosyjską, zbrodnią katyńską, agresją ZSRR na Polskę w 1939 r. i Polskim Państwem Podziemnym. Pracownicy WIH brali także udział w pracach Wojskowej Komisji Archiwalnej, której zadaniem było pozyskanie materiałów archiwalnych z placówek na terenie byłego ZSRR.

4 lutego 1997 r. WIH został włączony, na prawach wydziału, w struktury Akademii Obrony Narodowej (AON). Utracił także możliwość wydawania czasopism naukowych. Restrukturyzacja Instytutu zapoczątkowała jednak nową formę działalności WIH AON – prowadzenie zaocznych studiów wyższych (licencjackich i magisterskich) oraz studiów podyplomowych w zakresie historii. W latach 1997–2001 ukończyło 190 osób.

Wojskowy Instytut Historyczny Akademii Obrony Narodowej został 31 grudnia 2001 rozwiązany. W jego miejsce z dniem 1 stycznia 2002 r. zostało utworzone Wojskowe Biuro Badań Historycznych. W wyniku przekształceń strukturalnych Wojskowe Biuro Badań Historycznych zostało rozformowane z dniem 31 grudnia 2009 r., jako samodzielna jednostka budżetowa i z dniem 1 stycznia 2010 r. zostało włączone w struktury nowo powołanego Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Podstawowe zadania WBBH pozostały niezmienione. Obejmowały one prowadzenie badań naukowych, opracowywanie materiałów źródłowych dotyczących historii wojskowości, przygotowywanie opracowań i analiz naukowych z tego zakresu, upowszechnianie tradycji oręża polskiego, a także współprace ze służbami historycznymi innych armii oraz cywilnymi placówkami naukowymi w kraju i za granicą. Biuro Pełniło również ważną rolę jako wydawca najważniejszego w kraju periodyku naukowego zajmującego się problematyką historii wojskowości – „Przeglądu Historyczno-Wojskowego" (jest on wpisany na listę czasopism naukowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z liczbą 6 punktów) oraz rocznika wojskowego – „Kronika Wojska Polskiego", rejestrującego bieżące, najważniejsze wydarzenia w Siłach Zbrojnych RP.