UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików,to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.

Zrozumiałem

V transdyscyplinarna konferencja naukowa „O potrzebie i możliwościach diagnozowania oraz doskonalenia morale żołnierzy i funkcjonariuszy służb mundurowych”

W dniu 26 listopada 2015 roku odbyła się w Siedlcach V transdyscyplinarna konferencja naukowa nt. „O potrzebie i możliwościach diagnozowania oraz doskonalenia morale żołnierzy i funkcjonariuszy służb mundurowych".

Organizatorami tego przedsięwzięcia byli: Transdyscyplinarne Centrum Badania Problemów Bezpieczeństwa im. prof. K. Bogdańskiego Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach (Tcbpb UPH), Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej im. płk. dypl. Mariana Porwita (WCEO), Wydział Bezpieczeństwa Narodowego Akademii Obrony Narodowej w Warszawie (WBN AON), Wydział Dowodzenia i Obserwacji Morskich Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni (WDiOM AMW), Wydział Bezpieczeństwa Wewnętrznego Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie (WBW WSP), Zakład Kultury Bezpieczeństwa i Metodologii oraz Zakład Historii Bezpieczeństwa Instytut Nauk Społecznych i Bezpieczeństwa Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach (INSiB WH UPH), Wydział Nauk o Bezpieczeństwie Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. gen. Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu (WNoB WSOWL), Zakład Socjologii Grup Dyspozycyjnych Instytutu Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego (IS UWroc.) oraz Polskie Towarzystwo Nauk o Bezpieczeństwie.

Głównym celem konferencji było uporządkowanie i poszerzenie wiedzy o istocie i znaczeniu morale w procesie tworzenia bezpieczeństwa narodowego. Za cel szczegółowy obrad przyjęto:

  • przybliżenie istoty zjawiska morale na podstawie literatury przedmiotu;
  • określenie jego uwarunkowań i znaczenia dla pracowników służb mundurowych;
  • przegląd dotychczasowych doświadczeń w zakresie badania zjawiska morale;
  • wypracowanie wniosków przydatnych do doskonalenia morale pracowników służb mundurowych, szczególnie w działalności dydaktycznej.

W konferencji wzięli udział przedstawiciele instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa, służb mundurowych oraz ośrodków akademickich z całej Polski. Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej im. płk. dypl. Mariana Porwita reprezentowali: dyrektor prof. dr hab. Aleksandra Skrabacz, kierownik Wojskowego Biura Badań Społecznych (WBBS) WCEO mgr Magdalena Baran-Wojtachnio, zastępca kierownika WBBS WCEO dr Marcin Sińczuch, pracownicy WBBS: mgr Joanna Zauer, mgr Katarzyna Gronek, pracownik Oddziału Edukacji WCEO dr Donat Kowalski oraz pracownik Wojskowego Biura Badań Historycznych mgr Sławomir Wierzbicki.

Wydarzenie było doskonałą okazją do skonfrontowania wiedzy o morale w wymiarze teoretycznym i praktycznym. W celu bliższego sprecyzowania powyższego zagadnienia organizatorzy podzielili obrady na trzy panele naukowe. Pierwszy prowadzony przez prof. dr. hab. Adama Kołodziejczyka, prof. dr. hab. Krzysztofa Drabika i dr Joannę Ważniewską był poświęcony zjawisku morale w ujęciu teoretycznym i metodologicznym. W sesji tej dr Donat Kowalski wygłosił referat na temat „Morale - niewidoczna broń żołnierzy". Prelegent zwrócił uwagę, że wprawdzie pojęcie „morale" dość często występuje w międzywojennej i współczesnej polskiej literaturze historycznej i wojskowej, ale niezwykle trudne jest, aby w czytelny i przejrzysty sposób precyzyjnie zdefiniować tak abstrakcyjną kategorię. Jednocześnie przedstawiał amerykański punkt widzenia takich teoretyków, jak: James Alexander Ulio, George Creel, Edward Louis Bernays, Hubert Renfro Knickerbocker. Referent stwierdził, że „rozważania nad morale są o tyle zdumiewające, że słowo te występuje praktycznie we wszystkich najważniejszych językach europejskich". Mgr Joanna Zauer w referacie nt. „Poczucie patriotyzmu i postawy obywatelskie żołnierzy zawodowych WP" przedstawiła empiryczne ujęcie głównego zagadnienia oraz wyniki badań przeprowadzonych na grupie reprezentatywnej liczącej sześćset osób. Respondenci odpowiadali na pytanie: „czy żołnierz powinien być patriotą?". Jak wynika z analiz, odpowiedzi żołnierzy korpusu zawodowych szeregowych różnią się pod tym względem od ogółu przebadanej kadry.

Moderatorami panelu nt. wymiany doświadczeń w zakresie badań morale pracowników służb mundurowych byli: prof. dr hab. Marian Marcinkowski, dr Andrzej Łapa i dr Agnieszka Filipek. Mgr Katarzyna Gronek przedstawiła referat na temat czynników kształtujących morale żołnierzy. Z badań, które prelegentka przeprowadziła wynika, że na morale żołnierzy mają wpływ m.in. autorytet dowódcy, pozytywne relacje międzyludzkie, uczestniczenie w imprezach kulturalnych organizowanych przez kluby garnizonowe oraz prestiż społeczny Sił Zbrojnych RP i zawodu żołnierza. Szczególne poruszenie wśród uczestników tej części konferencji wywołała informacja, że 45% żołnierzy zawodowych uczestniczących w badaniu uważa, że Wojsko Polskie nie cieszy się wystarczającym poważaniem społecznym. Podkreślono przy tym, że dla żołnierzy powracających z wojny, ważne są dowody publicznego uznania, demonstrowany na co dzień stosunek do nich i okazywane im wsparcie społeczne.

Trzecia sesja, której przewodniczyli: prof. dr hab. Aleksandra Skrabacz, ks. ppor. dr Sławomir Bylina i dr Maryla Fałdowska, dotyczył edukacyjnych i praktycznych aspektów doskonalenia morale pracowników służb mundurowych. Dyrektor Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej prof. dr hab. Aleksandra Skrabacz przybliżyła odbiorcom temat, „Rola WCEO w kształtowaniu postaw moralnych żołnierzy". Pani profesor poprzedziła swoje wystąpienia cytatem płk. dypl. Mariana Porwita, patrona WCEO, iż „każdy dowódca jest wychowawcą" oraz przedstawiła przyspieszoną lekcję historii o Wojskowym Centrum Edukacji Obywatelskiej. Podkreśliła, że misją WCEO jest służenie środowisku wojskowemu wsparciem i pomocą w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych i kształtowaniu kompetencji społecznych, a także oddziaływanie na otoczenie cywilne przez działalność edukacyjną, naukowo-badawczą, informacyjną i kulturalno-oświatową. Następnie kolejno omówiła: główne obszary doskonalenia w ramach kształtowania morale żołnierzy zawodowych i pracowników wojska; przykłady kształtowania właściwego poziomu moralności oraz formy doskonalenia zawodowego żołnierzy zawodowych realizowane w systemie doskonalenia zawodowego żołnierzy zawodowych SZ RP. Na koniec referenta omówiła zrealizowane przez Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej w 2015 roku przedsięwzięcia szkoleniowe, które oprócz specjalistycznego szkolenia wojskowego, zawierały elementy bezpośrednio odnoszące się do kształtowania postaw moralnych oraz morale wojska i etyki podczas pełnienia służby wojskowej.

V Transdyscyplinarną Konferencję Naukową można uznać za nowy drogowskaz w dalszych badaniach nad zjawiskiem morale. Podczas konferencji poruszono zagadnienia dotyczące różnych zakresów pojęcia „morale", „moralności", „etyki", „esprit de corps", a nawet „estetyki" oraz wzajemne związki między nimi. Morale odnoszono do różnych podmiotów, grup, a także jednostek. Jednocześnie przedstawiano przejawy morale w zachowaniu różnych podmiotów zwłaszcza grup dyspozycyjnych i mundurowych. Przedstawiono różne wymiary i odmienne możliwości analizy morale w zależności od okoliczności i sytuacji zwłaszcza podczas wojny, ale także na co dzień. W referatach odwoływano się do tradycji wymiany normatywnej, postaw i zachowania dowódców oraz przełożonych w kształtowaniu morale. Identyfikowano dysfunkcje w kształtowaniu morale i podawano czynniki kształtujące wysokie morale oraz eliminacje pojawiających się w nich dysfunkcji. Przedstawiano także nowe wyzwania, które stoją przed zredefiniowanym morale związku z takimi zjawiskami jak wojna z terroryzmem, używanie w walce dronów, zaistnieniem nowych typów wojen zwanych - New Wars, które oddziaływają na sens pojęcia morale.

Ogólnie konferencja zaprezentowała cały szereg spraw, które zaistniały jako nowe problemy badawcze, nowe wyzwania teoretyczne oraz metodologiczne dla badania morale uzupełniające te podejścia, które były dotychczas podejściami eksponowanymi w literaturze badawczej. Przedstawiono ponadto różnorodne wyniki badań empirycznych i rezultaty z nich wynikających odnoszących się do zagadnienia morale, kształtowania postaw obywatelskich oraz pro-obronnych.

Resumując ukazano wiele sugestii, że morale może być ciekawym obszarem interpretacji w dalszym ciągu analiz teoretycznych oraz różnych podejść badawczych. Wnioski zaś płynące z wydarzenia pokazują, że morale winny być istotnym elementem wykorzystywanym w procesie dydaktycznym celem kształtowania pro-obronnych postaw obywatelskich, ponieważ siła tego terminu jest w dalszym ciągu kluczowa i oddziaływująca na wyobraźnie i świadomość ludzi

Sławomir Wierzbicki

GALERIA
fot. Sławomir Wierzbicki